TV9435

Eén manier van kijken naar beeld is om hetgeen je ziet te verdelen in positieve en negatieve ruimte. Positieve ruimte (Vorm) behandeld de ruimte van het voorwerp of onderwerp. Negatieve vorm (tegenvorm) gaat over de rest ruimte; het ongebruikte deel.Deze termen doen hun functie niet eer aan en zijn volgens mij beter te benaderen als vorm en tegenvorm.

Vorm is dus het onderwerp en daarom het belangrijke deel van het beeld.  Tegenvorm  kan dan gezien worden als achtergrond en opvulling. De Tegenvorm is echter wel een beeldelement dat bij het totaal hoort. Samen brengen ze namelijk een spanning, balans of disbalans in het totaal. Als we geen aandacht schenken aan tegenvorm is een beeld dus eigenlijk niet af.

Een oervoorbeeld van vorm-tegenvorm is het Ying-Yang symbool. Hier zijn vorm en tegenvorm zo in balans dat niet meer is te onderscheiden of nu juist het witte deel of het zwarte deel de vorm is. De grafisch kunstenaar Escher heeft veel met dit principe van vorm-tegenvorm gewerkt waarbij hij beiden een gelijk belang gaf.

In typografie hebben we ook te maken met vorm-tegenvorm principes. De ruimte in  en tussen de letters (spatiering) is een tegenvorm van de lettervorm zelf.  Door anders met spatieringen en fontdiktes om te gaan, verschuiven we ook de balans en het evenwicht van teksten.

Vorm-tegenvorm gaat dus ook al snel over contrast; een onderwerp staat in een ruimte afgebeeld en steekt daarbij tegen de ruimte af. Onze hersens vinden het fijn om vormen van elkaar te onderscheiden