Zeker in communicatief(of toegepast) ontwerp hebben we te maken met verschillende benaderingen. We kunnen ontwerpen maken die een bestaand idee of beeld bevestigen, we kunnen hier juist tegenin gaan door met die cliche’s te spelen of we kunnen het geheel proberen los te laten.
bevestigende ontwerpen
die zichzelf door herhaling of gelijkwaardigheid versterken.
• geen contrast, rustiger geheel
• verwachting bevestigend
contrasterende ontwerpen
• contrasterende concepten / associaties
• omdraaien van het bekende
• spelen met de verwachting
vrije ontwerpen
• ontwerpen volgens de eigen beeldtaal van de maker waarbij de beeldelementen ‘eigen’ zijn en niet refereren aan algemeen bekende of geaccepteerde betekenissen.
Bij bevestigende ontwerpen spreken we al vrij snel over cliche’s. Maar wat is nu precies een cliche?
Een cliché (of gemeenplaats) is een stijlfiguur waarbij een beeldspraak wordt gebruikt die zijn kracht door het vele gebruik ervan heeft verloren.
Dit geldt meer voor cliche’s als stijlfiguur in taal, dan voor cliche’s in beeld. Hoewel beeldcliche’s ook aan kracht kunnen verliezen zijn ze in een aantal gevallen juist heel gewenst en nemen ze juist in kracht toe. Een goed voorbeeld hiervan zijn verkeersborden. Als iedere gemeente of land haar eigen ontwerpers zou aantrekken, om zo de meest eigenzinnige originele verkeers signaleringen te maken, dan hadden we waarschijnlijk met een grote hoeveelheid ongelukken te maken. Afhankelijk van wat we willen overbrengen kunnen cliche’s dus bijzonder nuttig en effectief zijn.
Contrasterende ontwerpen werken echter ook met cliche’s en bevestigende betekenissen. Hier wordt het cliche juist ingezet om een andere (tegengestelde) boodschap te verkondigen. Een voorbeeld hiervan zijn de campagnes voor het Hans Brinker Budget hotel in Amsterdam. In de campagne is gebruik gemaakt van de ‘negatieve kanten’ van het hotel. Deze zijn omgevormd tot positieve punten.
.
Voor Holland Doc. heeft Simone de Vries een documentaire gemaakt over de benadering en zienswijze van Erik Kessels. Zijn motivatie is eigenlijk vooral het anders kijken naar dingen om je heen. Bekijk de kijk van Kessels hier