TV9435

De Lijn is het meest basale basiselement. De eerste dingen die we als (klein) mens op papier zetten zijn lijnen. Onze eerste modeltekeningen waren harkpoppetjes.

De lijn is een vorm element die een afstand overbrugt tussen twee of meer punten. Lijnen kunnen hoeken bevatten of rondingen. Ze kunnen vloeibaar, organisch of mechanisch zijn. Met lijnen maken we dus vormen. Met het maken van een lijn kunnen we ook binnen en buiten vorm scheiden. De lijn geeft dan  een rand van een object of voorwerp aan.

zie ook de post over comics en lijnen

Dit zijn allen voorbeelden van zichtbare lijnen. Als ontwerper is het ook interessant om te kijken naar de werking van onzichtbare lijnen. Onzichtbare lijnen kan je gebruiken om het oog van de kijker door het beeld heen te sturen. In de klassieke schilderkunst zien we dit goed terug. De lijnen zijn in dit soort werken onderdeel van de compositievorm(en) die door de maker gekozen zijn.

De geseling van Christus – Rubens. De onzichtbare lijnen langs armen, ogen en lichaamshoudingen sturen onze ogen door het beeld heen

Bij dit ontwerp is gebruik gemaakt van een kruis als onzichtbare lijn. De tekst rechts (de essentiele informatie) komt door de verticale as en het optische gewicht ervan meer naar voren. Ondanks dat we gewend zijn om links te beginnen met lezen, ligt de platte tekst links (de diepte informatie) door de totale compositie  meer op de achtergrond.

> uit te werken ..<

Ruimte is een belangrijk onderdeel van een beeld/ontwerp. Allereerst is er natuurlijk de ruimte van het canvas bestaande uit een lengte en breedte en in geval van 3d ruimte ook een hoogte. een interactief werk, een installatie, of een sculptuur neemt ook ruimte in. Er is dan sprake van de eigenlijke ruimte maar ook de ruimte erom heen. Deze laatste gaat dan meer over de context van het werk.

Eén manier van kijken naar beeld is om hetgeen je ziet te verdelen in positieve en negatieve ruimte. Positieve ruimte (Vorm) behandeld de ruimte van het voorwerp of onderwerp. Negatieve vorm (tegenvorm) gaat over de rest ruimte; het ongebruikte deel.Deze termen doen hun functie niet eer aan en zijn volgens mij beter te benaderen als vorm en tegenvorm.

Vorm is dus het onderwerp en daarom het belangrijke deel van het beeld.  Tegenvorm  kan dan gezien worden als achtergrond en opvulling. De Tegenvorm is echter wel een beeldelement dat bij het totaal hoort. Samen brengen ze namelijk een spanning, balans of disbalans in het totaal. Als we geen aandacht schenken aan tegenvorm is een beeld dus eigenlijk niet af.

Een oervoorbeeld van vorm-tegenvorm is het Ying-Yang symbool. Hier zijn vorm en tegenvorm zo in balans dat niet meer is te onderscheiden of nu juist het witte deel of het zwarte deel de vorm is. De grafisch kunstenaar Escher heeft veel met dit principe van vorm-tegenvorm gewerkt waarbij hij beiden een gelijk belang gaf.

In typografie hebben we ook te maken met vorm-tegenvorm principes. De ruimte in  en tussen de letters (spatiering) is een tegenvorm van de lettervorm zelf.  Door anders met spatieringen en fontdiktes om te gaan, verschuiven we ook de balans en het evenwicht van teksten.

Vorm-tegenvorm gaat dus ook al snel over contrast; een onderwerp staat in een ruimte afgebeeld en steekt daarbij tegen de ruimte af. Onze hersens vinden het fijn om vormen van elkaar te onderscheiden

> uit te werken ..<

Een goed voorbeeld van contrast is het hier ook besproken vorm-tegenvorm. De tegenvorm ontstaat pas als er een vorm is. Door contrast ervaren we echter ook dag en nacht, hoog en laag, zwaar en licht etc. Contrast gaat dus een beetje veel over YingYang en tegenstellingen.
Een aantal van de vormprincipes die we kunnen gebruiken draagt ook contrast met zich mee: insnoeren, doorkijk, verhullen scheuren etc. Met Contrast hoeven we echter niet beide delen van de tegenstelling te gebruiken. Doordat we als kijker het tegengestelde kennen is er vaak één voldoende in een beeld om het contrast beeld ervan bij de kijker in het hoofd op te laten roepen.

Is er een eenheid in het totaalwerk? Eenheid hoeft niet rust te betekenen. Wel moet een werk een continuïteit hebben. Dit is waar eenheid over gaat. Blijft alles binnen die ene werkelijkheid? Als voorbeeld kun je zeggen dat de eerste tonen van een muziek stuk bepalend zijn voor de rest van het stuk. Als zo’n stuk bestaat uit een aantal willekeurige elementen klinkt het al snel als een wanhopige kakofonie. Dit suggereert een beetje dat er dus éen balans in stijl, materiaal en vormentaal moet zitten. De eenheid kan echter ook ontstaan door het consequent verbreken van die eenheid. Alleen ontstaat er dan als het goed is wel weer een eenheid door de veelvuldigheid aan wisselingen in stijl, materiaal en vormentaal. Dit is in voorzichtige mate al terug te zien bij het eclectisisme; Hier werden verschillende bouwstijlen door elkaar gebruikt, maar samen vormen ze wel weer een geheel.
Een goed werk heeft dus altijd een eenheid als leidraad in zich.

> uit te werken ..<

Met Balans wordt het evenwicht of mate van hierarchie aangegeven. Balans kan symmetrisch of asymmetrisch zijn. De verdeling van focuspunten in een werk bepalen de mate van balans. De verdeling op het vlak, de grootte van objecten, de vormen, de kleuren en het gebruik van licht zijn van invloed op de balans… of disbalans.

mental note to self < arnaldo promodore >

> uit te werken ..<

> uit te werken …<

> uit te werken ..<

Bij structuur gaat het veel eerder over het geraamte van de dingen. Hoe is iets opgebouwd ?
Diit geraamte of framework van een beeld kan letterlijk zijn zoals het geval zou zijn bij een beeldhouwwerk of een architectonisch object. Het kan in geval van bewegend of interactief werk ook gaan over de ‘structuur van het verhaal’; hoe is het verhaal opgebouwd? wat komt waar en wanneer en hoe?

> uit te werken ..<

Bij textuur gaat het over de huid van vormen en objecten. Dit kan letterlijk het gebruikte materiaal zijn (denk aan papiersoort, mate waarin verf gebruikt is etc, etc). Ook kan textuur gaan over een een abstracter begrip; hoe lijkt een vorm of object te voelen?

Beweging komt vanzelfsprekend voor in film en audio visueel werk. Toch kan beweging ook heel goed gevangen worden in ruimtelijk werk zoals sculpturen. Een 3 dimensionaal object vraagt erom om ook van de achterzijde en zijkanten bekeken te worden. De vormen leiden je misschien naar deze zijdes, de lichtval is daar anders en daarmee het aanzicht. Dit draagt meteen het element tijd in zich. Op het moment dat je om een beeld heen loop verandert de tijd, al is het maar een seconde. Ddoor dit elemen te spelen kan de ontwerper het aspect van tijd benadrukken. Hetzelfde geldt echter voor 2 dimensionaal beeld. Ook hierin kun je met het aspect van tijd spelen. Door middel van beweging, verschillen in licht, werken met fragmetarische beeldelementen, compositie etc. kun je beweging suggereren, of in iedergeval de ilussie wekken dat hetgeen de toeschouwer ziet een zeer kort moment van een groter geheel is.

De futuristen gebruikten het principe van een sequentie van beelden in 1 twee dimensionaal beeld. Beweging in stilstaand beeld dus.

duchamp – nude descending a stair

boccioni – unique_forms_of_continuity_in_space

maar ook de Kubisten hanteerden dit uitgangspunt. Door de vorm te ontleden in afzonderlijke perspectieven komt vanzelf het element van tijd en beweging naar voren (zie de post over kubisme als inspiratie).

Daarnaast kan je beweging ook tot uitdrukking laten komen door de uitsnede die je maakt, de compositievorm die je kiest en de mate van actie die buiten het beeld is. Dit laatste ziet de kijker natuurlijk niet, maar je kan wel suggeren dat er buiten beeld iets gebeurt. Bij de Untitled filmstills van Cindy Sherman zien we dit gegeven terug doordat het onderwerp (sherman zelf) het beeld uitkijkt of de compositie dusdanig is dat er vast en zeker iets gebeurt wat zij wel ziet en wij nog niet (uitsnede). Dit roept het effect op van een bevroren moment uit een scene: een filmstill.

Cindy Sherman – untitled filmstills

in de compostie wordt vaak uitgegaan van wiskundige principes. Het bekendste voorbeeld is het gebruik van de gulden snede.
De gulden Snede
De gulden snede is de verdeling van twee delen in een speciale verhouding. Bij de gulden snede verhoudt het grootste van de twee delen zich tot het kleinste, zoals het geheel zich verhoudt tot het grootste. Geven we het grootste deel aan met a en het kleinste deel met b, dan is de verhouding van beide zo dat a : b = (a+b) : a.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Gulden_snede

De gulden snede wordt veel toegepast in bouwkunst en schilderkunst. Vooral in de klasieke kunst is de gulden snede vaak te herleiden.

de rij van fibonacci
De rij van Fibonacci is genoemd naar Leonardo van Pisa, bijgenaamd Fibonacci, die de rij noemt in zijn boek Liber abaci. In woorden is elk element van de rij steeds de som van de twee voorgaande elementen, beginnend met 0 en 1. De rij blijkt interessante eigenschappen en verbanden te bezitten met onder andere de gulden snede. De eerste elementen van de rij zijn dan als volgt:
0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, 4181, 6765, 10946, …

http://nl.wikipedia.org/wiki/Rij_van_Fibonacci

phyllotaxis
phyllotaxis is de studie van de blandstanden en hoe deze tot groei komen. Dit is opgebouwd uit spiralen die altijd een vast patroon volgen en waarvan het aantal altijd gelijk is aan een element uit de rij van Fibonacci
http://en.wikipedia.org/wiki/Phyllotaxis

perspectief
Het perspectief wordt gebruikt om diepte weer te geven op het platte vlak. In fotografie is perspectief ook heel goed te herkennen. Bij gebruik van perspectief hebben we te maken met een horizon en met verdwijnpunten / vluchtpunten.

> uit te werken ..<

We zien kleuren doordat er licht is. Betekenissen aan kleur toekennen is moeilijk omdat een gedeelte van perceptie over smaak en emoties gaat. Rood kan oorlog & gevaar zijn voor de een, maar liefde & warmte voor de ander. Kleur werkt versterkend maar het gaat uiteindelijk om het geheel aan vorm, kleur compositie etc om een gevoel over te brengen. Wel worden de kleuren die in de natuur het meest voorkomen over het algemeen als rustgevend ervaren.